Masz stanowisko, pieniądze i doświadczenie. Co jeszcze może dać Ci kariera?
Jesteś dyrektorem albo szykujesz się do tej roli, masz wynagrodzenie, które kilkanaście lat temu wydawało się poza zasięgiem, zespół, który Ci ufa, i pozycję, na którą pracowałeś od pierwszej pracy. Z zewnątrz wygląda to jak punkt, do którego się dążyło. A jednak coraz częściej, zwykle wieczorem albo w drodze na kolejne spotkanie, pojawia się pytanie, które trudno wypowiedzieć głośno: czy to już wszystko, czy kariera ma mi do zaoferowania coś jeszcze?
To pytanie nie oznacza kryzysu ani niewdzięczności. Zadają je przede wszystkim ci, którzy osiągnęli to, co sobie wyznaczyli, i nagle odkrywają, że kryteria, według których dotąd wybierali kolejne kroki, przestały wystarczać.
Dlaczego dotychczasowa miara przestaje działać
Przez pierwsze kilkanaście lat kariery wszystko układa się w czytelną drabinę: stanowisko, zakres odpowiedzialności, wynagrodzenie, wielkość zespołu. Każdy kolejny szczebel daje informację zwrotną, że idziesz dobrze, i nie trzeba się zastanawiać, po co się to robi, bo kierunek jest oczywisty.
Na poziomie dyrektorskim ta drabina zaczyna się urywać. Kolejne awanse są coraz rzadsze, a różnica między obecną rolą a następną mniej wyraźna. Wynagrodzenie, które kiedyś motywowało, staje się punktem odniesienia, a nie źródłem energii. Jeśli nie pojawi się nowa miara, łatwo wpaść w tryb, w którym pracujesz coraz więcej, a satysfakcja z tego, co robisz, coraz mniej za tym nadąża.
Wpływ, którego nie widać w tabeli płac
Jedną z rzeczy, które kariera na tym poziomie może dać, jest realny wpływ na to, jak działa organizacja i ludzie w niej. Dyrektor decyduje, jakie zespoły powstają, kto dostaje szansę, jakie standardy obowiązują i jak wygląda codzienność kilkudziesięciu czy kilkuset osób. Ta skala wpływu jest dla wielu liderów zaskakująco mało zauważana, bo na co dzień zajmują się bieżącymi problemami, a nie efektem, jaki wywierają.
Warto zapytać siebie, czy to, co robisz, zostawi coś po Tobie. Czy ludzie, których prowadziłeś, sami stali się dobrymi liderami? Czy organizacja działa lepiej, niż działała, gdy do niej przyszedłeś? Odpowiedzi na te pytania są jedną z najmocniejszych miar dorobku i jedną z tych, które nie tracą znaczenia wraz z kolejnymi latami.
Rozwój, który nie zależy od stanowiska
Drugą rzeczą, którą może dać kariera, jest dalsze uczenie się, ale już według innych zasad niż na początku. Zamiast kolejnych certyfikatów i szkoleń kadry zarządzającej wartość mają doświadczenia, które poszerzają perspektywę: praca w innej branży, w innym kraju, w innym modelu biznesowym, udział w radzie nadzorczej, projekt strategiczny poza swoim pionem albo rola, w której zaczynasz od zera.
Dla wielu dyrektorów najbardziej rozwijające okazują się momenty, w których przestają być najbardziej doświadczoną osobą w pokoju. Wymaga to odwagi, bo oznacza rezygnację z wygody eksperta, ale to właśnie tam pojawia się energia, którą początek kariery dawał w sposób naturalny. Rozwój na tym etapie rzadko przychodzi sam, trzeba go zaprojektować i czasem negocjować z organizacją.
Autonomia i sposób pracy
Trzeci obszar dotyczy tego, jak pracujesz, a nie tego, co osiągasz. Po latach intensywnego budowania pozycji wiele osób dochodzi do etapu, na którym zaczyna liczyć się kontrola nad własnym czasem, wybór projektów, w które warto się angażować, i możliwość odmówienia tego, co niczemu nie służy. To nie jest oznaka słabnącej ambicji, tylko dojrzałość, która pozwala oddzielić to, co ważne, od tego, co po prostu pilne.
Dobrze zaprojektowana kariera na tym poziomie zostawia miejsce na regenerację, relacje poza pracą i zdrowie, bo bez nich każdy kolejny sukces kosztuje więcej, niż daje. Dyrektor, który to rozumie, zaczyna traktować swoją energię jak zasób ograniczony, a nie nieskończony, i podejmuje decyzje zawodowe z uwzględnieniem tego rachunku.
Relacje i reputacja, które procentują latami
Czwarta wartość, którą daje kariera, to ludzie. Po kilkunastu latach pracy masz wokół siebie osoby, które widziały Cię w trudnych momentach, i takie, którym pomogłeś się rozwinąć. Ta sieć zaufania jest jednym z najtrwalszych zasobów zawodowych, bo nie zależy od stanowiska, pracodawcy ani koniunktury.
Reputacja zbudowana na uczciwości, konsekwencji i sposobie traktowania ludzi zostaje z Tobą niezależnie od tego, gdzie pracujesz. Otwiera drzwi do ról, o których nie ma ogłoszeń, do rozmów z osobami, które zwykle są trudno dostępne, i do decyzji, w których ktoś ufa Ci bez długiego sprawdzania. Warto o nią dbać świadomie, bo w odróżnieniu od wynagrodzenia nie da się jej kupić ani szybko odbudować.
Możliwość dzielenia się tym, czego się nauczyłeś
Piąty obszar pojawia się zwykle po pewnym czasie, kiedy zaczynasz zauważać, że wiesz rzeczy, których nie masz komu przekazać. Mentoring młodszych menedżerów, prowadzenie zajęć, udział w radach programowych, praca w fundacji albo mniejsze, ale ważne projekty pro bono dają poczucie, że doświadczenie ma zastosowanie szersze niż jedna firma.
Dla wielu liderów to właśnie ten wymiar okazuje się źródłem najgłębszej satysfakcji, bo łączy to, co potrafią, z tym, co uważają za ważne. Nie musi oznaczać rezygnacji z kariery korporacyjnej, wiele osób łączy pracę na etacie z działalnością, która nadaje jej dodatkowy sens.
Jak sprawdzić, czego Ci naprawdę brakuje
Zanim zaczniesz szukać odpowiedzi na zewnątrz, warto spokojnie ustalić, w którym miejscu jesteś. Pomaga w tym kilka pytań, na które dobrze jest odpowiedzieć na piśmie, bo w głowie wszystko zlewa się w ogólne poczucie niedosytu.
- Co w mojej pracy dawało mi największą energię trzy lata temu i czy nadal to robię?
- Które elementy obecnej roli robię z przyzwyczajenia, a nie dlatego, że mają dla mnie znaczenie?
- Jaki wpływ chciałbym wywierać na ludzi i organizację, gdybym mógł wybierać?
- Czego chciałbym się nauczyć w ciągu najbliższych dwóch lat, czego dziś nie uczy mnie moja praca?
- Jak chciałbym, żeby wyglądał mój tydzień za pięć lat i czy droga, którą idę, do tego prowadzi?
- Co ktoś, kto pracował ze mną przez ostatnie dziesięć lat, powiedziałby o tym, co po sobie zostawiam?
Nie ma tu dobrych ani złych odpowiedzi, ale te, które przychodzą trudno lub wywołują niepokój, zwykle wskazują obszar, w którym warto poszukać zmiany.
Nie każda odpowiedź oznacza zmianę pracy
Rozmowa o tym, co jeszcze może dać kariera, nie musi prowadzić do zmiany pracodawcy. Bardzo często odpowiedzią jest zmiana zakresu roli, nowy projekt, inny styl pracy, rozmowa z zarządem o kierunku dalszego rozwoju albo aktywność poza firmą, która uzupełnia to, czego brakuje w codziennych obowiązkach. Czasem potrzebna jest większa zmiana, ale decyzja podjęta po tym, jak wiesz, czego szukasz, jest zupełnie inna niż ta, która wynika z ogólnego zmęczenia.
Najgorszym rozwiązaniem jest zostawienie tego pytania bez odpowiedzi i kontynuowanie w trybie automatycznym, bo po kilku latach staje się ono ciężarem, a wybory zawodowe zaczynają zapadać za nas, zamiast być przez nas podejmowane.
Podsumowanie
Stanowisko, pieniądze i doświadczenie są ważnymi elementami kariery, ale nie wyczerpują tego, co ona może dawać. Na pewnym etapie wartość zaczyna leżeć we wpływie na ludzi, w rozwoju według własnych zasad, w kontroli nad sposobem pracy, w jakości relacji i w możliwości przekazywania tego, co się wie. Kto potrafi nazwać, czego szuka, może zaprojektować kolejne lata tak, by kariera dalej miała sens, a nie tylko dalej trwała.
Jeśli zadajesz sobie to pytanie i chcesz uporządkować, co jest dla Ciebie ważne na kolejnym etapie, możemy zrobić to razem podczas konsultacji karierowej.